Note.3 The Road - Cormac Mc Carthy

".. người ta thường quên những cái mình muốn nhớ nhưng lại không quên được những cái mình muốn quên .."

".. anh không tin vào những gì nhìn thấy trong giấc mơ. Một người đang gặp nguy hiểm thì nên mơ thấy những hiểm nguy. Nếu khác đi thì chỉ có thể là điềm báo về cái chết .. "

" .. trong những năm đầu, các con đường đấy ắp những người hành hương, người phủ đầy quần áo. Họ đeo mặt nạ, kính phòng độc, ngồi vạ vật bên lề đường với đống quần áo tơi tả trông như những phi công bị bắn rơi. Với sợi dây thừng chòng qua vai, họ kéo những chiếc xe bò chất đầy đồ rẻ tiền mà họ lượm lặt được. Mắt họ thao láo, trắng nhởn, đầu chỉ còn trơ sọ. Từng đoàn người lảo đảo bước đi như những kẻ di cư ở vùng đất bị dịch. Mọi thứ đều rả rời, người ta không còn quan tâm đến bất cứ thứ gì, tất cả đều vô nghĩa, chỉ còn bóng đêm hiện hữu. Khái niệm về thời gian cũng không còn tồn tại .."

".. trên con đường này không còn những người do Chúa đưa tới nữa. Họ đã biến mất mang theo thế giới này. Chỉ còn lại mình ta. Cái gọi là Không Bao giờ khác thế nào với Không bao giờ trong quá khứ ? ..."

".. ban ngày người ta thấy những xác chết bị xuyên qua những cái cọc rải suốt con đường. Họ đã làm gì? Anh nghĩ trong lịch sử của thế giới này có lẽ có nhiều sự trừng phạt hơn so với tội lỗi mà người ta mắc phải..."

".. nếu đến một lời hứa nhỏ mà con cũng không giữ được thì con cũng sẽ không thực hiện những lời hứa lớn .."

".. đôi khi thằng bé hỏi anh vài câu về cái thế giới đó, một thế giới mà đến anh cũng không có một chút hồi ức nào. Anh phải suy nghĩ nát óc để trả lời những câu hỏi của nó. Làm gì có quá khứ cơ chứ. Con muốn biết những gì đây? Nhưng dần dần anh không còn bịa chuyện để kể cho nó nữa vì những thứ anh kể không có thật và anh cảm thấy có lỗi khi làm như vậy. Thằng bé có sự tưởng tượng của riêng nó về những thứ ở vùng đất phía nam và về những đứa trẻ khác. Anh cố nắm quyền kiểm soát, nhưng anh chẳng có lòng dạ nào. Quyền đó thuộc về ai? Không có việc gì phải làm cả. Hôm nay là một ngày may mắn. Khái niệm về tương lai cũng không có. Bây giờ là tương lai. Tất cả mọi thứ đẹp đẽ, duyên dáng mà người ta nâng niu đều bắt nguồn từ sự khổ đau, tuyệt vọng, và tro bụi ..

".. họ nằm im nghe ngóng. Mày có thể làm điều ấy không? Khi nào thì đến lúc? Đến lúc đó thì sẽ chẳng có thời gian nữa. Phải làm ngay bây giờ thôi. Nguyền rủa Chúa rồi chết. Nhưng nếu súng không nổ thì sao? Nó phải nổ. Nhưng nếu nó không nổ thì sao? Mày có thể đập vỡ cái sọ nhỏ bé đáng yêu kia bằng một hòn đá không? Liệu có phần con nào đó trong mày mà mày không biết đến không? Có thể nào không? .."

".. Anh bắt đầu nghĩ rằng cái chết đang gần sát bên hai cha con rồi và họ nên tìm một nơi nào đó để chết mà không sợ bị ai tìm thấy. Đã nhiều lần ngồi trông con ngủ, không kiềm chế nổi anh đã khóc nức nở, nhưng không phải vì cái chết đang đến gần. Anh không biết mình khóc vì lẽ gì nhưng anh đoán nó là vì những điều tốt đẹp. Những thứ mà đã lâu lắm rồi anh không được nghĩ đến .."

".. cái rét buốt tàn nhẫn đang bủa vây thế giới chết chóc này. Chỉ có bóng tối ngự trị, không gì ngoài bóng tối. Những con chó mù lòa đang chạy. Đâu đó hai con thú bị săn đuổi đang run rẩy như hai con cáo đang trốn trong hang .."

".. anh lại nghĩ về cuộc đời nhưng còn cuộc đời nào nữa đâu để nghĩ .. Mỗi ngày là một sự dối trá. Nhưng ta đang chết dần chết mòn. Đấy không phải là một điều dối trá .."

".. - con có muốn cha kể chuyện cho con không?
- không ạ.
- tại sao không?
- những câu chuyện cha kể đều không có thật
- những câu chuyện đó không nhất thiết phải có thật vì chúng chỉ là những câu chuyện thôi mà.
- vâng, nhưng trong những câu chuyện, chúng ta luôn giúp đỡ người khác, còn sự thật thì chúng ta không giúp ai cả .."

".. hai cha con vẫn đi, lần mò trong cái thế giới chết chóc, tang thương này .. thật chẳng khác gì số phận của những chú chuột nhắt đang chạy nháo nhác dưới bánh xe. Những đêm dài câm lặng, chết chóc ngày một trở nên u ám và lạnh lẽo và câm lặng hơn. Rét thấu xương .. anh lại ngước nhìn con, hai hố mắt sâu hoắm như thấy trước một tương lai dành cho thằng bé. Một tương lai mà chính anh cũng không hình dung nổi .."

".. con phải tiếp tục đi. Cha không thể đi cùng con nữa rồi. Con phải đi. Con không thể biết trên đường đi sẽ xảy ra chuyện gì. Nhưng mình đã luôn gặp may và con cũng sẽ lại may mắn thôi. Rồi con sẽ thấy. Đi đi con. Mọi việc rồi sẽ tốt đẹp.. con cần tìm những người tốt, nhưng không phải lúc nào con cũng có thể tìm thấy họ. Không phải lúc nào cũng gặp những người tốt đâu, con có nghe thấy không? .."

".. nghe này, cháu có hai lựa chọn. Cháu có thể ở đây với cha cháu và chờ chết hoặc là cháu có thể đi với ta ..
- làm sao để cháu biết ông là người tốt?
- cháu không chắc phải không? vậy thì cháu phải liều thôi "

".. hơi thở của Chúa cũng chính là hơi thở của cha nó bởi vì hơi thở đó được truyền từ người này sang người khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác .. "

".. những con cá sáng lấp lánh, rắn chắc, vẫy vùng trong làn nước trong, trên lưng chúng là những vệt lăn tăn như những tấm bản đồ của một thế giới đang được hình thành. Những tấm bản đồ và những mê cung của một thế giới bị phá hủy không thể khôi phục được nữa. Trong những thung lũng hẹp và sâu thẳm nơi đàn cá hồi sinh sống, mọi vật đều sống hơn con người. Chúng đang ngân nga những khúc ca huyền bí .."

to be continued

Note.2 No Country for Old Men - Cormac Mc Carthy

Tôi biết đến No Country for Old Men đầu tiên qua phim chuyển thể cùng tên của hai anh em Coen năm 2007. Phim đã đoạt 4 giải Oscar lần thứ 80, 2 giải quả cầu vàng và 3 giải của viện hàn lâm điện ảnh Anh và còn vô số đề cử và giải thưởng của các hiệp hội điện ảnh ở Mỹ. Phim rất hay về vấn nạn bạo lực gia tăng với tài diễn xuất đầy kinh nghiệm và thượng thặng của Tommy Lee Jones trong vai viên cảnh sát truy lùng gã sát nhân máu lạnh do Javier Bardem thủ vai, vai diễn đã mang lại cho Javier 1 giải Oscar. Không có cơ hội có bản gốc nên khi bản dịch No Country for Old Men có ở quầy sách tôi liền tậu về xem dù biết rằng một tác phẩm gốc hay có thể hoàn toàn bị một dịch giả tồi giết chết và phải nói rằng hoàn toàn đúng với trường hợp của No Country for Old Men. Tự hào đọc sách nhanh nhưng tôi đã phải nhai đi nhai lại các trang để hiểu xem tác giả muốn nói gì thậm chí có loạt trang "nhai" xong vẫn không hiểu và phải nói là có những đoạn tôi biết là ý nghĩa rất hay nhưng người dịch không nắm và dịch nổi ý của Mc.Carthy.. nên rất đáng tiếc. Phải nói tôi rất tức giận và rồi cố nghĩ xem phải chăng văn phong của Cormac McCarthy khó dịch nếu là mình ở câu đó thì hiểu thế nào .. bó tay. Có dịp tôi nhất định sẽ xem bằng bản gốc. Đãi hàng ngàn sạn trong bản dịch may thay cũng được "ngọc" trong đó và nhận ra rằng No Country for Old Men là một tác phẩm rất hay. Câu chuyện truy lùng tên sát nhân máu lạnh của viên cảnh sát già Bell là cái cớ của McCarthy gửi thông điệp cảnh báo về sự gia tăng bạo lực trong xã hội loài người. Các thế hệ không cùng tiếng nói, thế hệ trước sững sờ, lạc lõng trước sự nhẫn tâm, tàn bạo của thế hệ sau. Người ta không còn dám đọc và xem tin tức hàng ngày như người chú già của Bell vứt cả TV hay bà lão không còn xem báo do quỹ dữ thì đầy rẫy trên các tin và từ lâu Jesus thì biến mất. Thông thường người ta hay tìm hiểu hoàn cảnh, tâm lý kẻ sát nhân để còn trấn an bản thân hiểu rõ nguồn gốc tội ác nhưng với Mc.Carthy tội ác không phải chỉ do một cá nhân bị một hoàn cảnh đặc biệt, với tên sát nhân máu lạnh Chigurh ta sẽ không biết nguồn gốc của hắn thậm chí tên thật của hắn, với Bell hắn như một bóng ma, với hắn giết người không phải do tư thù, do ức chế hay hoàn cảnh mà hắn hành động như một thợ săn, do một tất yếu một nghĩa vụ với bản thân, sẽ không có chuyện ray rứt, không có một ám ảnh quá khứ tuổi thơ hay niên thiếu bạo hành hay trai tráng chinh chiến, hắn giết người như người ta đạp một con gián vô tình chạy qua. Kết chuyện Bell vẫn không tài nào bắt được Chigurth, ẩn dụ của Mc Carthy về tội ác không thể nào hoàn toàn tiêu diệt được? Ám ảnh về cái ác, mơ hồ về xã hội và ám ảnh quá khứ chiến tranh của Bell cũng sẽ mãi chính là các ám ảnh và mơ hồ của mọi người chúng ta ở mọi thế hệ nếu cái ác vẫn còn tiếp diễn và không ngừng.

Và các hạt ngọc tôi nhặt được ở No Country for Old Men là :
".. Thiên hạ thường nghĩ họ biết mình muốn gì, nhưng thường là họ không biết. Đôi lúc nếu may mắn thì họ đạt được .. Thiên hạ thường phàn nàn về những chuyện xấu xảy đến cho họ mà họ nghĩ mình không đáng phải nhận, nhưng họ ít khi nhắc đến chuyện tốt. Tôi không nhớ mình đã làm điều gì hay khiến cho Thượng đế nhân từ với tôi. Nhưng tôi đã nhận được sự nhân từ ..."

".. có nhiều khi tôi nói thế giới đang đi xuống địa ngục, người ta chỉ mỉm cười và nói tôi đang đến tuổi già. Một trong những triệu chứng của tuổi già là như thế. Nhưng cảm nghĩ của tôi về điều này là bất kỳ ai không thấy sự khác biệt giữa việc hiếp dâm giết người với việc nhai kẹo cao su thì bản thân họ có nhiều vấn đề trầm trọng hơn là các vấn nạn mà tôi phải đối phó hiện giờ .."

"..Cha tôi luôn dạy bảo tôi chỉ cần làm theo cách tốt nhất mình biết và nói ra sự thật. Ông ấy bảo không có gì giúp tinh thần yên ổn bằng việc thức dậy buổi sáng mà không phải bận tâm nghĩ mình là ai. Và nếu bạn làm chuyện sai trái, chỉ cần đứng dậy nói nói tôi đã làm chuyện ấy và tôi lấy làm tiếc, rồi cho nó qua đi. Đừng để nhiều chuyện vướng bận quanh mình..."

"..Sự thật thì luôn đơn giản. Lúc nào cũng phải thế. Cần phải đơn giản để một đứa trẻ hiểu được. Nếu không thì sẽ quá muộn. Đến lúc bạn hiểu ra được thì là quá muộn.."

"..Mỗi khoảnh khắc trong đời cô là một biến chuyển và mỗi biến chuyển có sự chọn lựa. Ở đâu đó cô đã chọn lựa. Tất cả đều đi theo chọn lựa này. Sự tính toán đều chi li. số phận đã được vạch ra. Không xóa được gì. Tôi không tin cô có khả năng lật đồng xu theo ý mình. Cô làm sao được? Con đường mỗi người đi qua trong đời ít khi thay đổi và càng ít khi thay đổi bất ngờ. Đường đi cô đã vạch ra từ lúc đầu.."

"..khi gặp vận rủi thì cháu không biết nó đã cứu mình khỏi vận rủi nào tồi tệ hơn.."

"..người chú nói tôi quá khắc khe với chính mình. Nói đấy là dấu hiệu của sự già cỗi. Cố chu toàn mọi việc..."

"..nếu muốn nhìn vào mình để tìm hiểu xem mình thật sự như thế nào thì đấy là công việc kéo dài cả đời, và ngay cả lúc ấy ta có thể sai lạc. Đấy là công việc mà tôi không muốn sai lạc.."